Termin wygaśnięcia studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (SUiKZP) był przesuwany już dwukrotnie, ale początek września 2026 roku okazał się datą ostateczną. Od 1 września gminy, które nie zdążyły uchwalić nowego planu ogólnego, straciły dotychczasowe narzędzie określania kierunków zagospodarowania swojego terenu.

Dla właścicieli i inwestorów oznacza to trzy różne scenariusze w zależności od gminy. Tam, gdzie działka jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nic się nie zmienia - to on nadal określa warunki zabudowy. Tam, gdzie planu miejscowego nie ma, ale gmina uchwaliła już plan ogólny, decyzje o warunkach zabudowy są nadal wydawane, jednak w węższych granicach niż dotychczas.

Najtrudniejsza sytuacja dotyczy gmin, które nie mają ani miejscowego planu, ani planu ogólnego. Powstaje tam luka prawna - co do zasady nie da się ani uzyskać nowej decyzji o warunkach zabudowy, ani uchwalić czy zmienić planu miejscowego. To nie formalny zakaz, lecz zawieszenie inwestycji; wyjątkiem są postępowania wszczęte przed 1 września.

Kluczowe znaczenie zyskuje też pojęcie obszaru uzupełnienia zabudowy (OUZ) - w gminach posiadających plan ogólny decyzja o warunkach zabudowy zależy od tego, czy działka leży w takim obszarze. Wymóg ten nie obejmuje odbudowy ani rozbudowy istniejących obiektów. Dodatkowo decyzje o warunkach zabudowy, które stały się ostateczne od 1 stycznia 2026 roku, wygasają po pięciu latach, podczas gdy wcześniejsze decyzje pozostają bezterminowe.

Trzy scenariusze dla działek

  • Działka objęta planem miejscowym - bez zmian.
  • Brak planu miejscowego, jest plan ogólny - decyzje WZ nadal możliwe, w węższych granicach i tylko w OUZ.
  • Brak obu planów - czasowa luka prawna, brak możliwości uzyskania nowej decyzji WZ.