Komisja Wenecka — doradczy organ Rady Europy — przyjęła na sesji plenarnej w piątek 9 października opinię o uprawnieniach prezydenta w sprawie ślubowania sędziów Trybunału Konstytucyjnego; jej treść opublikowano we wtorek 13 października. Opinię przygotowano na wniosek Komitetu Monitorującego Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. We wtorek stanowisko to przywołał minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, według którego potwierdza ona tezę prawników i konstytucjonalistów, że prezydent nie ma weta wobec sędziów wybranych przez Sejm.

Z opinii wynika, że sam fakt składania ślubowania wobec prezydenta nie daje mu kompetencji do badania zasadności wyboru sędziego ani procedury, która do niego doprowadziła. Wybór sędziów należy do Sejmu, a prezydent w nim nie uczestniczy. Komisja zaleca, by prezydent odbierał ślubowanie niezwłocznie. Jeśli odmawia lub zwleka, dopuszcza ona złożenie ślubowania bez jego fizycznej obecności, pod warunkiem zachowania istotnych elementów aktu, takich jak przepisana forma i jej weryfikacja.

Spór dotyczy m.in. Macieja Berka, wybranego przez Sejm na początku września, który nadal czeka na wskazanie przez prezydenta terminu i miejsca ślubowania. Szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki kwestionuje staż Berka jako radcy prawnego, a szef Kancelarii Sejmu Marek Siwiec ocenił, że podważanie wyboru nie ma oparcia w przepisach. Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty oświadczył, że Kancelaria Sejmu zakończyła korespondencję z prezydentem w tej sprawie.

Z siedmiu sędziów wybranych wcześniej przez Sejm prezydent nie odebrał ślubowania od czworga. Ci sędziowie złożyli ślubowanie podczas uroczystości w Sejmie z formułą „wobec prezydenta”, którego Kancelaria Prezydenta nie uznaje, a prezes TK Bogdan Święczkowski nie dopuścił ich do orzekania. Czworo sędziów złożyło skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a Prokuratura Krajowa prowadzi śledztwo w sprawie ułatwiania nieodebrania ślubowania.

W skrócie

  • Komisja Wenecka: ślubowanie przed prezydentem nie daje mu prawa badania wyboru sędziego przez Sejm.
  • Zalecenie: odbieranie ślubowania bez zwłoki; przy odmowie dopuszczalne ślubowanie bez udziału prezydenta.
  • Maciej Berek wciąż czeka na termin ślubowania wyznaczony przez prezydenta.