Jak opisuje The Insider (za nim RMF24), operacja „Doppelgänger” (po polsku „sobowtór”) ruszyła w 2022 roku. Według portalu nadzorowali ją ludzie z kręgu administracji prezydenta Rosji, a wykonawcą była agencja Social Design Agency kierowana przez specjalistę od PR Ilję Gambaszidze. Celem miało być wzmacnianie rosyjskich narracji, podsycanie napięć społecznych oraz dyskredytowanie Ukrainy i jej władz. Śledztwo opiera się częściowo na przechwyconej korespondencji osób związanych z operacją.

Wśród narzędzi wymieniono fałszywe strony, spreparowane nagrania, obrazy generowane komputerowo, komentarze w mediach społecznościowych i ukierunkowane reklamy. Wewnętrzne dokumenty miały nazywać takie podróbki „rozszerzoną rzeczywistością” albo „specjalnymi raportami”. Według RMF24 część materiałów powstawała w Rosji, na planach imitujących miasta w Niemczech, Wielkiej Brytanii i Włoszech. Początkowo operacja koncentrowała się na tych trzech krajach, później zasięg się poszerzył, m.in. na Francję, gdzie pojawiły się fałszywe treści o igrzyskach w Paryżu.

Tematami przewodnimi były migracja, rosnące ceny, polityka społeczna, wojna w Ukrainie i bezpieczeństwo. Fałszywe historie przedstawiały ukraińskich uchodźców jako agresywnych lub nienależnie uprzywilejowanych. Osobny wątek dotyczył prezydenta Zełenskiego i jego otoczenia: oskarżano ich o korupcję, luksusowy styl życia i defraudację zachodniej pomocy. Fałszywą historię o jachcie Zełenskiego powtórzyli amerykańscy politycy, a ich wypowiedzi zespół zebrał w teczce dla administracji prezydenta Rosji. Nieprawdziwą informację o zakupach żony prezydenta w Cartierze rozpowszechniał m.in. brytyjski polityk George Galloway.

Dla polskiego czytelnika istotny jest cytowany w materiale przykład polecenia dla narzędzia AI, by napisało komentarz z perspektywy Polki obwiniającej rząd o rosnące ceny żywności, pomoc dla Ukrainy i obecność ukraińskich migrantów. RMF24 przypomina także, że ukraiński wywiad wojskowy HUR informował ponad rok wcześniej, że rosyjskie służby prowadzą taką operację przeciwko Polsce.

Najważniejsze ustalenia

  • Operacja działa od 2022 roku; według The Insider nadzorowała ją administracja prezydenta Rosji.
  • Wykonawcą była Social Design Agency kierowana przez Ilję Gambaszidze.
  • Fałszywe treści dotyczyły m.in. migracji, cen i rzekomej korupcji Zełenskich.