Wołodymyr Zełenski powiedział dziennikarzom w piątek 13 listopada późnym wieczorem, że strona amerykańska po raz pierwszy zapytała wprost: jeśli Ukraina będzie w NATO, czy wycofa się z Donbasu. Zełenski przypomniał, że wielokrotnie mówił, iż Ukraina nie wycofuje się i nie oddaje swoich ziem terrorystom. Według News Tribune rozmowa odbyła się w piątek późnym wieczorem w kijowskim gabinecie prezydenta; LIGA.net opublikowała relację 14 listopada. Wypowiedź nie jest więc z niedzieli, a 15 listopada to dzień relacji i komentarzy.

Według Zełenskiego amerykański pomysł obejmuje gwarancje bezpieczeństwa od NATO i Unii Europejskiej, silną armię ukraińską z finansowaniem na określony czas oraz plan odbudowy. Przedstawiciele USA mieli mówić o czymś zbliżonym do artykułów 4 i 5 traktatu NATO, a według News Tribune chodziło o dwustronne gwarancje, jak te, które ma Izrael. Kijów chce gwarancji na wzór art. 5 jako absolutnego minimum. Na pytanie, czy na ukraińskiej ziemi pojawią się amerykańscy żołnierze, odpowiedź strony amerykańskiej brzmiała: nie.

Prezydent zaznaczył, że nie ma jeszcze ostatecznych propozycji i że negocjacje trwają. Jeśli USA i inni partnerzy z NATO potwierdzą konkretne warunki, przedstawi pakiet do publicznej dyskusji i zapyta obywateli, czy go akceptują, bo, jak powiedział, nie ma prawa podejmować takiej decyzji samodzielnie. W tytule materiału TVN24 pojawia się też wątek głosu Europy i słów Jareda Kushnera, że Europejczycy powinni być przy stole; treści tej wypowiedzi w tekście nie ma.

News Tribune przypomina, że w tym tygodniu Jared Kushner i Steve Witkoff rozmawiali w Abu Zabi z przedstawicielami Ukrainy i Rosji, co dało pewien postęp, w tym dużą wymianę jeńców, ale spory terytorialne pozostają nierozstrzygnięte. Według tego źródła Rosja zgodziła się, by przedstawiciele UE dołączyli do rozmów, a Władimir Putin powiedział w Moskwie Witkoffowi i Kushnerowi, że obce wojska w Ukrainie byłyby zagrożeniem dla Rosji i są nie do przyjęcia. Informacje o stanowisku USA pochodzą wyłącznie z relacji Zełenskiego; w cytowanych tekstach nie ma publicznego komunikatu Waszyngtonu.

Co ustalono, a co jest tylko deklaracją

  • Wypowiedź Zełenskiego: pytanie USA padło po raz pierwszy, a decyzję miałoby podjąć społeczeństwo.
  • Zakres gwarancji: według Zełenskiego zbliżone do art. 4 i 5 NATO (według News Tribune: dwustronne, jak dla Izraela), bez wojsk USA w Ukrainie.
  • Brak publicznego potwierdzenia strony amerykańskiej w cytowanych źródłach; Zełenski mówi, że ostatecznych propozycji nie ma.