Obraz Alfreda Wierusza-Kowalskiego „Zima – odwrót Napoleona z Moskwy”, realistyczne dzieło przedstawiające ludzi i zwierzęta namalowane przez artystę na przełomie XIX i XX wieku, wrócił do Polski i trafił do kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie. Przed wojną obraz należał do zamożnego bankiera Andrzeja Rotwanda i był pokazywany na wystawie w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w czerwcu 1939 roku.
Po inwazji Niemiec na Polskę 1 września 1939 roku dzieło zostało zrabowane przez okupantów i wystawione w klubie oficerów SS działającym w Pałacu Blanka w Warszawie — budynku, w którym urzędowali także niemiecki komisarz i burmistrz miasta.
Obecna właścicielka, Ewa Tsonis, przekazała obraz w darze w wrześniu 2026 roku, po tym jak ustaliła jego historię. Dzieło nabył w latach 60. w domu aukcyjnym Desa w Krakowie jej zmarły ojciec, Michał Stefan Koryzna. Po zbadaniu pochodzenia obrazu Tsonis poinformowała o nim Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Minister kultury Marta Cienkowska powiedziała, że „historia wraca do domu”, nazywając stratę tego dzieła „jedną z najważniejszych wojennych strat w polskim malarstwie”. Obraz, zachowany w bardzo dobrym stanie wraz z oryginalną ramą, jest jednym z ponad 920 dzieł odzyskanych dotąd przez polskie Ministerstwo Kultury — resort prowadzi obecnie około 200 kolejnych postępowań w 18 krajach.
W skrócie
- Obraz Wierusza-Kowalskiego zrabowany w 1939 roku, wystawiany w klubie oficerów SS w Pałacu Blanka.
- Obecna właścicielka Ewa Tsonis przekazała go w darze Muzeum Narodowemu w Warszawie.
- To jedno z ponad 920 dzieł odzyskanych przez polskie MKiDN; ok. 200 postępowań trwa w 18 krajach.